182 dni i 270 dni: zasada z ustawy zasiłkowej
Zgodnie z ustawą z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej niż 182 dni, a gdy niezdolność spowodowana jest gruźlicą albo przypada w czasie ciąży, nie dłużej niż 270 dni. Do okresu zasiłkowego wlicza się także dni, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy. Okres zasiłkowy nie pokrywa się więc z rokiem kalendarzowym i nie zeruje się 1 stycznia: liczy się ciągłość niezdolności.
- Do jednego okresu zasiłkowego wlicza się okresy niezdolności oddzielone przerwą nie dłuższą niż 60 dni, bez względu na przyczynę.
- Wyjątek stanowią okresy niezdolności w czasie ciąży, które liczy się odrębnie.
- Dni wynagrodzenia chorobowego z art. 92 KP też są dniami okresu zasiłkowego.
Jak ustalić, kiedy kończy się okres zasiłkowy
Najpierw trzeba wyznaczyć początek okresu, czyli pierwszy dzień niezdolności po przerwie dłuższej niż 60 dni. Następnie sumuje się dni wszystkich kolejnych zwolnień, między którymi przerwy nie przekraczały 60 dni. Dni przerwy się nie wlicza. Gdy suma dojdzie do 182 (albo 270), okres się wyczerpuje. Pracownik, który choruje z przerwami, może wyczerpać okres zasiłkowy dużo później niż 182 dni od pierwszego zwolnienia. Szczegółowo, z rozpisanymi przykładami, opisujemy to we wpisie o ciągłości zwolnienia lekarskiego.
| Etap | Co sprawdzić |
|---|---|
| Początek okresu | Pierwszy dzień niezdolności po przerwie ponad 60 dni |
| Kolejne zwolnienia | Czy przerwa od poprzedniego nie przekroczyła 60 dni |
| Ciąża i gruźlica | Czy obowiązuje limit 270 dni |
| Suma dni | Czy zbliża się do limitu okresu zasiłkowego |
Co po wyczerpaniu zasiłku, gdy pracownik nadal jest niezdolny do pracy
Jeżeli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik jest nadal niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności, może wystąpić do ZUS o świadczenie rehabilitacyjne. O prawie do niego decyduje ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika, a wniosek najlepiej złożyć odpowiednio wcześniej przed końcem okresu zasiłkowego, żeby uniknąć przerwy w dochodzie. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje na okres niezbędny do przywrócenia zdolności, nie dłużej niż 12 miesięcy. Rolą pracodawcy jest przygotowanie zaświadczenia płatnika z danymi o wynagrodzeniu i okresach niezdolności. Przepisy dotyczące wysokości i trybu przyznania świadczenia sprawdź w aktualnym brzmieniu ustawy przed rozmową z pracownikiem.
- Przypomnij pracownikowi o terminie złożenia wniosku.
- Przygotuj zaświadczenie płatnika dla ZUS bez zwłoki.
- Zapisz w ewidencji, od kiedy nieobecność jest nieobecnością bez prawa do zasiłku.
Dalsze L4 po wyczerpaniu okresu zasiłkowego
Lekarz może wystawić kolejne e-ZLA także po wyczerpaniu okresu zasiłkowego. Takie zwolnienie usprawiedliwia nieobecność, ale jeżeli przypada w przerwie nie dłuższej niż 60 dni od poprzedniej niezdolności, nie daje prawa ani do wynagrodzenia chorobowego, ani do zasiłku, bo wlicza się do okresu, który już się wyczerpał. Nowy okres zasiłkowy może się rozpocząć dopiero po przerwie dłuższej niż 60 dni. W praktyce kadrowa musi więc rozróżnić trzy stany: dzień zasiłkowy, dzień usprawiedliwionej nieobecności bez świadczenia i dzień nowego okresu zasiłkowego. Wszystkie trzy wyglądają w PUE eZUS tak samo, jako zwykłe zaświadczenie lekarskie. O przedłużaniu zaświadczeń piszemy we wpisie o przedłużeniu zwolnienia lekarskiego.
Badania kontrolne i dopuszczenie do pracy
Po zwolnieniu dłuższym niż 30 dni pracownik przed powrotem musi przejść badania kontrolne zgodnie z art. 229 par. 2 KP, na które kieruje go pracodawca. Przy końcu okresu zasiłkowego ten warunek jest spełniony praktycznie zawsze. Dopuszczenie do pracy bez aktualnego orzeczenia to ryzyko dla pracodawcy, a pracownik, który wraca bez badań, nie powinien zostać dopuszczony do stanowiska. Dobrze jest umówić badanie z wyprzedzeniem, gdy data końca zwolnienia jest znana.
Koniec okresu zasiłkowego a art. 53 Kodeksu pracy
Art. 53 KP pozwala rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy niezdolność do pracy pracownika zatrudnionego co najmniej 6 miesięcy trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące. Przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy granicą jest niezdolność trwająca dłużej niż 3 miesiące. Do tego czasu obowiązuje ochrona z art. 41 KP. Pracodawca nie ma obowiązku rozwiązać umowy, to jego decyzja, ale musi ją podjąć na podstawie precyzyjnie policzonych dat. Pomyłka o kilka dni oznacza rozwiązanie umowy w okresie ochronnym. Skutki choroby w czasie wypowiedzenia opisujemy we wpisie o zwolnieniu lekarskim na wypowiedzeniu, a szerszy obraz daje strona o absencji chorobowej.